Ziołolecznictwo

„Pan stworzył z ziemi lekarstwa, a człowiek mądry nie będzie nimi gardził” (mądrość Syracha38,4)

Leczenie ziołami było zawsze obecne tam, gdzie był człowiek – czyli jest tak stare, jak ludzkość. Pierwsze informacje zapisane na temat właściwości leczniczych ziól pochodzą sprzed 4000 lat p.n.e. Sztuka ziołolecznictwa szczególnie rozwijała się w Egipcie, Indiach i Chinach, a na kontynencie europejskim w Grecji.
W okresie średniowiecza zielarstwo zostalo zepchnięte do klasztorów. W późniejszych czasach ponownie nastąpił rozkwit ziołolecznictwa , które stało się przedmiotem badań wielu naukowców. Aktualnie pomimo wzrostu zainteresowania naturalnymi metodami leczniczymi, często panuje przekonanie, że uznawanie właściwości leczniczych ziól to objaw zacofania i ciemnoty. A przecież leki syntetyczne powstały na bazie substancji czynnych wyodrębnionych właśnie z ziół.

I tak w 1805r wyodrębniono z opium morfinę, w 1819 z Pokrzyku wilczej jagody atropinę, w 1820r z Drzewa Chiniwego chininę, a w 1828r. z kory wierzbowej salicynę ( prekursor aspiryny).

Główne zasady stosowania ziół:
1. Wzmacnianie organizmu jest nadrzędne w stosunku do zwalczania choroby.
2. Najpierw leczy się syndrom, a następnie symptom – usuwanie czynników chorobotwórczych jest ważniejsze od usuwania objawów.
3. Leczenie wnętrza ważniejsze jest od leczenia powierzchni.
4. Najpierw leczy się choroby przewlekłe, a następnie schorzenia ostre.

Ziołolecznictwo

Czym kieruje się terapeuta tworząc mieszankę ziołową? ( w dużym skrócie, bardzo ogólne informacje)

1. Smak
Wyróżniamy 5 smaków:

ostry – działa na powierzchni, otwiera i uwalnia energię
słodki – harmonizuje, wzmacnia.Dostarcza energii i płynów. Działa odbudowująco.
neutralny – reguluje gospodarkę płynów i nasila proces wydalania
kwaśny- ma charakter ściągający, skupiający. Zatrzymuje płyny i sprawia, że stają się one szorstkie
gorzki – osusza i drenuje, oczyszcza płyny
słony – działa w głębi, kieruje w dół. Działa nawilżająco, rozmiękczająco i rozluźniająco.

Smak nie ulega zmianie i może być złożony np. słodki i ostry

2. Charakter termiczny zioła
W przeciwieństwie do smaku może być zmieniony np. spożywanie zioła o charakterze zimnym na gorąco ociepla je.
Wyróżniamy zioła:

zimne i chłodne – działają w głębi, a ich Qi zwalnia procesy energetyczne w organizmie, powodując zagęszczenie materii.
neutralne- o podwójnym aspekcie. Dostarczają płyny ( aspekt Yin) i wzmacniają Yang
ciepłe i gorące – wzmacniają Yang, jak również rozpraszają czynniki chorobotwórcze. Przyśpieszają procesy energetyczne organizmu.

Charakter termiczny zależy od siły Qi zioła np. zioło ciepłe może być:

słabo ciepłe x
ciepłe xx
bardzo ciepłe xxx

Ziołolecznictwo

3. Przynależność do obiegu czynnościowego i meridanu ze względu na charakter termiczny i smak np.

smak ostry – obieg płuc
smak słodki – obieg śledziony
smak neutralny -obieg śledziony
smak kwaśny – obieg wątroby
smak gorzki – obieg serca
smak słony – obieg nerek

4. Kierunek działania zioła jest wynikiem charakteru termicznego i smaku.

Wyróżniamy 4 kierunki działania:

zioła unoszące – są to najczęściej zioła ciepłe, ostre i słodkie.Unoszą Qi organizmu do góry i kierują na zewnątrz
zioła działające na powierzchni – zioła ostre, ich kierunek tak jak wcześniej to do góry i na zewnątrz. Działają na powierzchni ciała.
zioła obniżające – działają do środka i do dołu, skupiają energię, koncentrują ją oraz wzmacniają. Są to zioła najczęściej chłodne lub neutralne o smaku kwaśnym lub gorzkim.
zioła działające w głębii – zimne lub chłodne o smaku gorzkim lub słonym.

5. Ośrodek działania – anatomiczna lokalizacja ( nie oznacza to, że działa TYLKO na ośrodek )

– meridiany
– powierzchnia
– wnętrze
– górny, środkowy, dolny ogrzewacz
– nos
– skóra
-gardło, krtań
– głowa i oczy
– układ ruchu

6. Działanie / wskazania- najistotniejsza część farmakologii chińskiej, która opisuje zakresy działania ziół w oparciu o teorię medycyny chińskiej.

7. Tolerancja

Kombinacja addatywna – zioła o podobnym działaniu nasilają efekt leczniczy receptury
Kombinacja synergiczna – połączenie ziół o różnym działaniu w jednej recepturze powoduje wzmocnienie efektu leczniczego pojedynczych składników.
Kombinacja ograniczająca – lek A boi się leku B. Lek A posiada pewne działania niepożądane, które w kontakcie z lekiem B zostaje osłabione.
Kombinacja neutralizująca – podanie leku A z lekiem B powoduje usunięcie toksycznego działania leku A
Kombinacja antagonistyczna – lek A usuwa działanie leku B
kombinacja toksyczna – dwa różne leki o toksyczności większej lub mniejszej razem nasilają wystąpienie reakcji toksycznej.

Zioła najczęściej podawane są w kombinacjach, ponieważ osiąga się przez to silniejszy efekt terapeutyczny!